Kablolu kablosuz alarm sistemi farkı: karar verirken bakılacak yerler
Kablolu kablosuz alarm sistemi farkı, yalnızca kablo olup olmaması değil. Dedektörün beslenmesi, panelin hattı denetlemesi, alarmın merkeze hangi yolla ulaştığı ve yanlış alarm davranışı birlikte değişir. Bitmiş bir dairede duvar kırmadan kurulum yapmak istiyorsanız kablosuz, yeni yapıda veya fabrikada uzun hatları tek merkezden yönetmek istiyorsanız kablolu ya da hibrit sistem öne çıkar. Aşağıda dedektör türlerinden haberleşmeye, izleme merkezinden yanlış alarm nedenlerine kadar her kararın arkasındaki tekniği bulacaksınız.
Kablolu sistemde sınırı kablo ve voltaj belirler
Kablolu alarm sisteminde panel, dedektörlere genellikle 12 V DC besleme gönderir ve ayrı bir zone hattından dedektörün durumunu okur. Dört telli dedektörde iki tel besleme, iki tel zone için kullanılır. İki telli bus sistemlerde dedektör aynı hat üzerinden hem beslenir hem adreslenir. Panel zone girişinde çoğu zaman bir son direnç (EOL) bulunur. Bu direnç, hattın kopması ile alarmın karışmasını ayırmaya yarar.
Her dedektörü ayrı zone'a bağlamak arıza yerini bulmayı kolaylaştırır. 8 zone'luk panelde 8 dedektör varsa hepsini ayrı zone yapın. İki dedektörü aynı zone'a paralel bağlarsanız panel yalnızca "bu zone tetiklendi" bilgisini verir, hangi dedektörün tetiklendiğini ayırt edemezsiniz.
Kablo uzunluğu keyfi değil. Bakırın özdirenci 0,0175 Ω·mm²/m alınır. 0,22 mm² alarm kablosunda 150 metre tek yön, yani 300 metre gidiş-dönüş hat için direnç 0,0175 × 300 / 0,22 = 23,9 Ω çıkar. Hatta 4 adet 25 mA çeken PIR varsa toplam akım 100 mA olur. Voltaj düşümü 0,100 × 23,9 = 2,39 V. Panel çıkışı 13,8 V ise dedektörlere 11,4 V kalır. Çoğu 12 V dedektör 9-16 V aralığında çalışır, bu hat sınırda değil.
Aynı hesabı 250 metreye taşıyın. Gidiş-dönüş 500 metre, direnç 39,8 Ω, düşüm 3,98 V. Dedektör 9,8 V görür. Panel aküyle çalışırken çıkış 12,5 V'a düşerse dedektör 8,5 V'a iner ve çalışma aralığının altına düşebilir. Bu nedenle 0,22 mm² kabloda 4 PIR'lık bir hattı 200 metrenin üzerine çıkarmayın. Daha uzun mesafe gerekiyorsa 0,5 mm² veya 1,0 mm² kullanın ya da her dedektöre ayrı besleme çekin.
IP iletişimde bakır Ethernet sınırı 100 metre. Daha uzak noktaya switch veya fiber gerekir. PoE beslemeli alarm modülü ya da kamera ekliyorsanız 802.3af priz tarafında 15,4 W, cihaz tarafında 12,95 W verir. 802.3at Type 2 cihaz tarafında 25,5 W'a kadar çıkar. 802.3bt Type 3 ve Type 4 priz tarafında sırasıyla 60 W ve 90 W'a kadar güç sağlar.
Saha notu: Uzun kablolu hatlarda besleme çifti ile zone çiftini aynı kılıftan çekmek, 12 V hattındaki akım dalgalanmalarını zone ölçümüne taşıyabilir. 150 metrenin üzerindeki hatlarda beslemeyi ayrı, zone'u ayrı çekin. Aynı kılıf içinde motor, floresan veya jeneratör kablosu varsa ölçüm hatası daha sık görülür.
Kablosuz sistemde menzil, pil ve süpervizyon
Kablosuz dedektörler pil ile çalışır ve panel ile radyo frekansı üzerinden haberleşir. Türkiye'de yaygın bantlar 433 MHz ve 868 MHz. 868 MHz genellikle daha az kalabalık, menzili duvar ve metalden daha çok etkilenir. Üretici verilerinde açık alan 100-300 metre yazsa da iç mekanda betonarme duvar, metal kapı, asansör kovası ve çelik raf sayısı arttıkça güvenilir mesafe 20-30 metreye kadar düşebilir. Menzil için broşürdeki açık alan değerini değil, panelden en uzak dedektöre kadar duvar sayısını esas alın.
Kablosuz sistemin zayıf noktası pil. PIR ve manyetik kontaklarda pil ömrü genellikle 2-5 yıl, ama bu süre tetiklenme sıklığına, LED kullanımına, sıcaklığa ve haberleşme sıklığına bağlı. Panel her dedektörden belirli aralıklarla "yaşıyorum" sinyali bekler. Bu süpervizyon aralığı 15 dakika ile 1 saat arasında değişebilir. Sinyal gelmezse panel arıza verir. Pil bittiğinde sessizce susan dedektör, alarmın korumasız kalan bölgesi demektir. Pil uyarısı geldiğinde aynı hafta değiştirin.
Kablosuz sinyal kesilebilir. Basit bir RF jammer, dedektörün panel ile konuşmasını engelleyebilir. İyi panellerde jamming algılama bulunur, her modelde yok. Teknik föyde "jamming detection" maddesini arayın. Sinyal kesildiğinde panel siren çalıyorsa caydırıcılık artar, yalnızca sessiz arıza kaydı bırakıyorsa fark etmezsiniz.
Saha notu: Kablosuz dedektörü metal dolabın içine veya betonarme kolonun arkasına monte etmek menzili yarıya indirebilir. Panelin antenini yönlendirin, arada iki duvardan fazla varsa repeater planlayın.
Dedektör türleri ve hangi sisteme uyduğu
PIR, hareketi değil sıcaklık farkını görür. Pencere önü, radyatör üstü ve klima üflecinin karşısı yanlış noktalar. Evcil hayvan varsa pet-immune model seçin, 10 kg üzeri hayvanlarda üreticinin verdiği sınırı ayrıca kontrol edin. Dış mekanda tek PIR yerine çift teknoloji veya bariyer kullanın. Çift teknoloji dedektör daha fazla akım çeker, bu nedenle dış mekanda kablolu besleme daha rahat.
Manyetik kontakta magnet ile sensör arasındaki mesafe çoğu modelde 10-20 mm. Metal kapı kasasında magneti ayırmak için plastik ara parça gerekebilir. Kapı boşluğu büyükse kontak sürekli açık kalır ve panel bunu alarm sanır.
Cam kırılma dedektörü akustik gürültüden, perdeden ve yakın mesafedeki anahtarlardan etkilenebilir. Duman algılama ayrı bir disiplin. Konut tipi duman alarmı EN 14604, adresli yangın sistemleri EN 54 kapsamında değerlendirilir. Kablosuz duman dedektörü pil ile çalışabilir, ama sürekli beslenen kablolu model işyerinde daha uygun. Daha ayrıntılı nokta seçimi için dedektör yerleşimi rehberine bakın.
Haberleşme: GSM, Wi-Fi, IP ve PSTN
Alarm paneli siren çalsa bile olayı uzakta haber vermiyorsa yalnızca yerel caydırıcılık sağlar. PSTN bakır hat, GSM ve 4G, IP ve Ethernet, Wi-Fi ve çift yol farklı zayıflıklara sahip. Wi-Fi tek başına alarm haberleşmesi için zayıf. Router yeniden başlarken, kanal değişirken veya internet kesilirken bildirim gitmez. Evde Wi-Fi ve GSM, işyerinde IP ve GSM birlikte kullanıldığında tek nokta arızası azalır.
GSM modülünde 4G desteği arayın, 2G'ye bağımlı modelde operatörün 2G desteğini ayrıca kontrol edin. IP iletişimde Ethernet'in 100 metre sınırı geçerli. Alarm paneli tek başına görüntü kaydetmez, kamera eklenirse ayrı NVR ve disk hesabı gerekir. Dört kamera, kamera başına 4 Mbps ile toplam 16 Mbps yapar, bu saniyede 2 MB ve günde 172,8 GB. 30 günlük kayıt yaklaşık 5,2 TB, yüzde 10 pay ile 6 TB disk gerekir.
Alarm izleme merkezi ne zaman gerekir?
Alarm izleme merkezi, panelden gelen Contact ID veya SIA protokolündeki olayı alır. Görevli önce kayıtlı kişiyi arar, doğrulama yapamazsa önceden tanımlı kişilere veya özel güvenlik ekibine yönlendirir. Kolluk yönlendirmesi sözleşmeye ve merkezin prosedürüne bağlıdır, her alarmda polis gelir diye düşünmeyin.
Merkez seçerken EN 50518 kapsamında belgelendirilmiş olmasına, 7/24 operasyonuna, yedekli iletişim yoluna ve yanlış alarm prosedürüne bakın. Sözleşmede aranacak kişi listesi, müdahale kapsamı, test alarmı ve abonelik bedeli yazılı olsun. Kendi kendine izleme, telefon bildirimi ve sirenle sınırlı. Aylık ücret yok, ama telefon kapalıysa veya bildirimi görmüyorsanız müdahale eden olmaz. İşyeri için işyeri alarm sistemleri rehberi daha ayrıntılı seçim kriterleri verir.
Alarm sistemine kamera eklenirse KVKK aydınlatma yükümlülüğü doğar. Kayıt alanına girişte bilgilendirme levhası asılır, ses kaydı ayrı ve daha sıkı şartlara tabidir. Alarm paneli ses kaydetmez, ses kaydı ancak ayrı bir kamera veya mikrofon modülüyle gündeme gelir.
Yanlış alarm nedenleri ve azaltma yöntemleri
Yanlış alarmların çoğu dedektör arızası değil, yerleşim ve seçim hatası. PIR önüne gelen güneş ışığı, radyatör, klima üfleci ve hareketli perde algılamayı bozar. Evcil hayvan, böcek, toz ve örümcek ağı da PIR lensinde hareket gibi görünebilir. Kapı kontağında magnet boşluğu, metal kasada yanlış montaj ve düşük pil alarmı tetikler.
Kablosuz sistemde düşük pil ve RF girişimi ayrı bir kaynak. Pil bitiş uyarısını ertelemeyin, 2-5 yıllık ömrü takvimden izleyin. 433 MHz bantta kablosuz ürün yoğunluğu fazlaysa 868 MHz model tercih edin. Panelin jamming algılama özelliğini teknik föyden doğrulayın.
Azaltma için dedektörü pencereye doğrudan bakmayacak şekilde 2,2-2,5 metre yüksekliğe monte edin. Pet varsa pet-immune model kullanın ve hayvanın zıplayabileceği yüksekliği hesaba katın. İşyerinde iki dedektörün belirli süre içinde tetiklenmesini bekleyen cross zoning yanlış alarmı azaltır, tek dedektörlü odalarda algılamayı geciktireceği için uygun değil. Yılda bir test, lens temizliği ve pil kontrolü yapın.
Hangi durumda kablolu, hangisinde kablosuz?
| Durum | Öneri | Gerekçe |
|---|---|---|
| Yeni yapı, duvarlar açık, 6 ve üzeri dedektör | Kablolu veya hibrit | Kablo işçiliği şimdi yapılır, dedektör maliyeti düşer |
| Bitmiş daire, kira, 2-4 dedektör | Kablosuz | Tadilat gerekmez, taşınabilir |
| 20 ve üzeri zone işyeri | Kablolu omurga, zor noktalarda kablosuz | Yönetim kolay, mesafe sorunu azalır |
| Dış mekan bariyer | Kablolu | Sürekli güç, hizalama ve hava koşulları |
| Tarihi bina | Kablosuz | Görünür kablo ve delik azalır |
| Yangın algılama | Kablolu veya adresli | Sürekli besleme ve standart |
| Birden fazla bina | Fiber ve kablolu | Ethernet 100 metre sınırı aşılır |
| Hızlı kurulum | Kablosuz | İşçilik süresi kısalır |
Hibrit panel, kablolu zone girişleri ile kablosuz alıcıyı aynı kutuda birleştirir. Yeni yapıda ana hatları kablolu çekip sonradan eklenen oda veya garaj için kablosuz dedektör kullanmak iki yöntemin sınırlarını dengeler. Daire seçimi için ev alarm sistemleri rehberine, işyeri için yukarıdaki ayrı rehbere bakabilirsiniz.
Maliyet ve akü hesabı
Kablolu sistemde toplam maliyeti panel, dedektör, kablo metresi, kanal, işçilik ve akü belirler. Kablosuzda panel veya alıcı, dedektör, pil ve işçilik öne çıkar. Aynı sayıda dedektörde kablosuz dedektörün etiket fiyatı genellikle daha yüksek, kabloluda ise kablo ve işçilik toplamı yukarı çeker. Tadilat gerektiren dairede 6 dedektörlü kablolu sistemin işçilik payı, kablosuz dedektörlerin fiyat farkını geçebilir. Yeni yapıda duvar açıkken kablolu toplam genellikle daha düşük kalır. Teklifleri panel, dedektör adedi, kablo metresi, işçilik saati, akü ve yıllık izleme bedeli olarak ayrı satırlarda isteyin.
Akü hesabı kablolu sistemin görünmeyen maliyeti. 12 V 7 Ah akünün yüzde 80 kullanılabilir kapasitesi 5,6 Ah. Panel 80 mA, 4 PIR 100 mA, tuş takımı 30 mA ve GSM modülü ortalama 60 mA çekerse toplam akım 270 mA olur. 12 saatlik beklemeli süre için 0,27 × 12 = 3,24 Ah gerekir. Siren 1 A ile 15 dakika çalışırsa 0,25 Ah eklenir, toplam 3,49 Ah. 7 Ah akü bu yükü karşılar. 24 saatlik süre için 6,48 + 0,25 = 6,73 Ah gerekir, 7 Ah akü sınırda kalır, 12 Ah seçin. EN 50131 sınıflandırmasında Grade 2 için yaygın beklemeli süre 12 saat, Grade 3 için 24 saat. Sözleşmede istenen süreyi ve akü kapasitesini yazılı isteyin.
Sıkça Sorulan Sorular
Kablosuz alarm sistemi kablolu kadar güvenli mi?
Kablosuz sistemde RF jammer ve pil bitmesi riski var. Kablolu sistemde kablo kesilebilir veya zone hattı zarar görebilir. İkisinde de çift yol haberleşme, süpervizyon ve düzenli bakım güvenliği artırır.
Kablosuz dedektör pili ne sıklıkla değişir?
PIR ve manyetik kontaklarda pil ömrü genellikle 2-5 yıl. Sık tetiklenen, sıcak ortamda çalışan ve LED'i açık modellerde süre kısalır. Panelin pil uyarısını takip edin, uyarı geldiğinde aynı hafta değiştirin.
Alarm sistemi internet olmadan çalışır mı?
Yerel siren ve zone izleme internet olmadan da çalışır. Uzak bildirim için GSM veya 4G modülü gerekir. Wi-Fi tek başına yeterli değil, çünkü internet kesildiğinde bildirim gitmez.
Evcil hayvanım varsa hangi dedektörü seçmeliyim?
Pet-immune PIR veya çift teknoloji dedektör seçin. 10 kg üzeri hayvanlarda üreticinin verdiği algılama sınırını kontrol edin. Dedektörü hayvanın zıplayamayacağı yüksekliğe monte edin ve hareket hattını yatağa doğrudan çevirmeyin.
Apartmanda kablolu alarm kurulabilir mi?
Kablolu alarm apartmanda kurulabilir, ama kablo kanalı görünür olur ve duvar delme izni gerekebilir. Tadilat yapılamıyorsa kablosuz veya hibrit sistem daha pratik. Yeni taşınma durumunda kablosuz dedektörleri yanınıza alabilirsiniz.
Kablolu mu kablosuz mu seçmeliyim?
Yeni yapıda, 6 ve üzeri dedektörde, dış mekan detektöründe ve uzun hatlarda kablolu veya hibrit sistemi seçin. Bitmiş dairede, kirada ve 2-4 dedektörlü hızlı kurulumda kablosuz sistem yeterli. Hangi sistemi seçerseniz seçin, IP ve GSM çift yolunu kurun ve izleme merkezi kullanacaksanız sözleşmeyi yazılı yapın.