Alarm Sistemi 112 Bağlantısı ve Alarm İzleme Merkezi: Gerçekte Ne Oluyor?

Alarm sistemi 112 bağlantısı: panel kimi arar?

Alarm sistemi 112 bağlantısı denince çoğu kişi panelin doğrudan polisi ya da itfaiyeyi aradığını düşünür. Kurulan sistemlerde zincir daha uzundur. Dedektör hareketi algılar, panel bölgeyi değerlendirir, haberleşme modülü olay kodunu alarm izleme merkezine gönderir. Merkezdeki operatör kodu okur, sözleşmede yazılı kişileri arar, kamera varsa görüntüyü kontrol eder ve gerekiyorsa kolluk birimini bilgilendirir. 112 bu zincirin otomatik hedefi değildir, acil durumda insanın aradığı ortak çağrı hattıdır.

Türkiye'de 112 polis, itfaiye ve sağlık çağrılarının birleştiği tek acil numaradır. Panelin bu hattı çevirmesi operasyonel bir çözüm değildir. Çağrı merkezi panelin gönderdiği olay kodunu okuyamaz, adresi ve olayın niteliğini teyit edemez, yanlış alarmı gerçek alarmdan ayıramaz. Piyasada "112 bağlantılı alarm" diye anlatılan hizmetlerde bağlantı, yetkili bir izleme merkezine kurulan IP veya GSM hattıdır. Merkez kendi prosedürü içinde kolluğu bilgilendirir, sevk kararı ilgili birime aittir.

Zincirdeki bir halka koparsa sistem sessiz kalır. Dedektör çalışsa bile panelin elektriği yoksa alarm üretilmez. Panel çalışsa da IP hattı ve GSM birlikte düşerse merkeze sinyal ulaşmaz. Bu yüzden kurulumda tek haberleşme yolu yeterli görülmez. Panelin aküsü, haberleşme modülü ve merkezin canlılık denetimi birlikte değerlendirilir.

Dedektör türleri: hangi olayı hangi mesafede algılar

PIR dedektör, gövde sıcaklığını 8-14 µm bandındaki kızılötesi değişim üzerinden okur. Hareket şeride dik geldiğinde fark hızlı büyür, dedektöre doğru düz yürüyüşte küçülür. Bu nedenle montaj yüksekliği 2,1-2,4 m aralığında tutulur ve dedektör koridor eksenine değil, geçiş yolunu kesecek açıya bakar. Menzil çoğu konut modelinde 8-12 m, görüş açısı 90-110 derecedir.

Çift teknoloji dedektörde PIR ile mikrodalga aynı anda onay verirse panel tetiklenir. Bu VE mantığı, tek sensörün yol açtığı yanlış alarmı azaltır. Evcil hayvanı olan evlerde hayvan filtreli PIR ya da çift teknoloji model seçilir. Filtrenin sınırı modelden modele değişir, üretici beyanındaki ağırlık ve hız değerine bakılmalıdır.

Manyetik kontak, mıknatıs ile kontak arasındaki mesafe açıldığında tetiklenir. Kapı ve pencere çerçevesinde 10-20 mm aralık tipiktir. Açık bırakılan pencereyi korumaz, çünkü mıknatıs yerinde durur ve devre kesilmez. Açık pencere PIR veya cam kırılma dedektörüne devredilir. Cam kırılma dedektörü kırılma sesini ve darbeyi birlikte değerlendirir, geniş cam yüzeylerde 6-9 m yarıçap yeterli olur. Montaj noktalarını dedektör yerleşimi rehberindeki ölçülere göre planlayın.

Panel seçiminde EN 50131 grade değeri yol gösterir. Konut için grade 2, iş yeri için grade 3 yaygın referanstır. Grade yükseldikçe müdahale tespiti, haberleşme denetimi ve güç yedekliliği koşulları ağırlaşır. Bölge sayısı da baştan hesaplanır. Dairede 1 kapı kontağı, 4-6 pencere kontağı, 2-3 PIR ve 1 duman dedektörü 9-13 bölge demektir. 8 bölgeli panel bu listede yetersiz kalır.

Saha notu: PIR dedektörünü klimanın, radyatörün veya gün boyu güneş alan camın karşısına koymak, sıcaklık değişimini hareket gibi okutur. Dedektörü ısı kaynağına değil, giriş kapısına giden yolu kesecek duvara, 2,1-2,4 m yüksekliğe monte edin.

Kablolu ve kablosuz sistem arasındaki fark

Karar kuralı basittir. Kiracıysanız, bitmiş dairede oturuyorsanız ve tadilat yapmayacaksanız kablosuz sistem doğru seçimdir. Yeni yapıda veya tadilat sırasında sıva altı hat çekilebiliyorsa kablolu sistem daha uzun ömürlü olur. İkisini karıştıran hibrit panel en yaygın çözümdür. Sık açılan giriş kapısına kablolu kontak, odalara kablosuz PIR konur.

Kablosuz sistemde panelin iletişim kesintisi alarmı özelliği bulunmalıdır. Bu özellik olmadan sinyal bozucu devreye girdiğinde sistem sessiz kalır. Pil bitişi ve sinyal kaybı panelde olay olarak görünmeli, dedektörün üzerindeki ışıkla sınırlı kalmamalıdır. Kablolu sistemde hat sonundaki uç direnç kopukluğu ve kısa devreyi ayırır. Direnç değeri panelin programına işlenir, hattın sessizce devre dışı kalması önlenir.

Kablolu ve kablosuz kurulum arasındaki ayrımı kablolu kablosuz farkı rehberi bölge bölge açıklıyor.

Haberleşme: GSM, Wi-Fi ve Ethernet arasında seçim

Dedektör ile panel arasındaki radyo bağlantısı, panelin merkeze giden hattından ayrı bir katmandır. Kablosuz dedektörler çalışırken panelin interneti kesilebilir. Bu yüzden iki katman ayrı ayrı planlanır.

Panelden merkeze giden yolda doğru düzen çift hatlıdır. Ethernet veya fiber internet birincil, 4G/GSM yedek olur. IP hattı düştüğünde panel SIM kart üzerinden aynı olay kodunu gönderir. Merkez iki hattı da izler. Panel düzenli canlılık sinyali göndermezse merkez iletişim kesintisi kaydı açar.

Wi-Fi tek başına alarm yolu olarak kullanılmaz. Yönlendirici yeniden başladığında, kanal değiştiğinde veya elektrik kesildiğinde panel çevrimdışı kalır. Wi-Fi, uygulamadan sistem yönetmek için uygundur. Alarm iletimi için Ethernet veya 4G tercih edilir. Ethernet hattı 100 metreyi geçemez, daha uzun mesafede araya switch konur.

GSM modülü metal panonun içine gömülürse çekim düşer. Anten panelin dışına alınır, SIM hattının veri paketi ve kontör durumu takip edilir. Hat yalnızca alarm için kullanılıyorsa aylık veri tüketimi düşük kalır. Yine de operatör kesintisi ve kapsama değişimi için ikinci SIM seçeneği değerlendirilebilir.

Olay kodları Contact ID veya SIA gibi endüstriyel protokollerle taşınır. Merkez bu kodu okur ve hangi bölgenin, hangi tipte olay ürettiğini görür. "Bölge 3 hareket" ile "bölge 3 sabotaj" aynı şey değildir, müdahale sırası da farklıdır.

Kamera ile doğrulama kurulacaksa kayıt ve besleme hesabı ayrıca yapılır. 4 MP bir kamera 2048 kbps ana akışta günde yaklaşık 22 GB üretir. Dört kamera 30 gün için yaklaşık 2,6 TB disk ister. PoE beslemede 802.3af 15,4 W, 802.3at 30 W, 802.3bt Tip 3 60 W ve Tip 4 90 W gönderir, cihaz ucunda sırasıyla yaklaşık 12,95 W, 25,5 W, 51 W ve 71,3 W kullanılabilir.

Alarm izleme merkezi ne yapar, ne yapmaz

İzleme merkezi 7/24 çalışır ve panelin gönderdiği olayları sırayla işler. İlk aramada sistem sahibi, ikinci aramada listedeki diğer kişi, üçüncü adımda anahtar taşıyıcı devreye girer. Cevap alınamazsa devriye veya kolluk bilgilendirilir. Merkez polis değildir, sevk kararı veremez. Kolluğu bilgilendirir, birimin kendi prosedürü işler.

Merkezin ne yapmadığı da sözleşmede yazmalıdır. Merkez hırsızı durdurmaz, olay yerine kendi ekibini göndermeyi garanti etmez. Bazı paketlerde devriye hizmeti ayrı ücretlidir. Aylık bedel yaklaşık 400-2.000 TL bandında değişir. Bölge sayısı, çift hat, kamera doğrulaması, müdahale kapsamı ve hizmet bölgesi bu aralığı belirler.

Yetki belgesi sorulmalıdır. Alarm izleme merkezleri özel güvenlik mevzuatı kapsamında faaliyet izni alır. Belgenin kapsamı, merkezin hangi illerde ve hangi hizmetleri verebildiğini gösterir. Sözleşmede olay bildirim protokolü, arama sırası, cevap verilmemesi hâlinde izlenecek yol ve tarafların sorumluluğu yer almalıdır. Merkezin işleyişini alarm takip merkezi rehberi ayrıntılandırıyor.

Yanlış alarmın gerçek nedenleri

Yanlış alarmın büyük bölümü cihaz arızasından değil, yerleşim ve kullanım hatasından çıkar. PIR önüne gelen güneş, klima üflemesi, şömine veya hareketli perde sensörü tetikler. Kapı altındaki boşluktan giren hava akımı da aynı etkiyi yapar. Evcil hayvan, temizlik personeli ve evde kalan kişinin hareketi bunlara eklenir.

Kullanıcı kaynaklı alarmlar da yaygındır. Yanlış kod girişi, kapıyı açmadan önce sistemi devre dışı bırakmamak, giriş gecikmesini kısa ayarlamak ve çocuğun panelle oynaması olay üretir. Giriş gecikmesi 30-60 saniye, çıkış gecikmesi 45-60 saniye bandında tutulur. Kısa süre, kapıyı açan kişinin alarmı kendisinin çalıştırmasına yol açar.

Pil ve haberleşme arızaları da yanlış alarm gibi görünür. Kablosuz dedektörün pili azaldığında panel bunu arıza olarak bildirmeli, alarm olarak değil. Sinyal kaybı ve düşük pil ayrı olay kodlarıyla iletilir. Bakımda pil değişim takvimi, dedektör lens temizliği ve test butonu kontrolü yapılır.

Yanlış alarmı azaltmanın en etkili yolu doğrulamadır. Panelde çift tetikleme, iki dedektörün kısa süre içinde aynı bölgeyi onaylaması veya kamera karesiyle teyit kullanılır. Merkez doğrulanmış alarmı öne alır. Tekrarlayan yanlış alarmlar arama sırasını değiştirir ve gerçek olayda yanıtı geciktirir. Bazı bölgelerde kolluk, alarmın doğrulanmasını ister.

Yedek pil ve gerilim düşümü: iki örnek hesap

Yedek pil, panelin şebeke kesildiğinde kaç saat ayakta kalacağını belirler. Hesap yük toplamıyla başlar. Panel 120 mA, üç PIR 3 x 15 = 45 mA, tuş takımı 40 mA ve GSM modülü 50 mA çekiyorsa toplam 255 mA olur. 24 saatlik hedef için gereken kapasite 0,255 x 24 = 6,12 Ah.

VRLA akünün kullanılabilir kapasitesi yaşlanma ve deşarj derinliği nedeniyle nominalin yaklaşık yüzde 80'i kabul edilir. 6,12 / 0,8 = 7,65 Ah gerekir. 12 V 7 Ah akü 5,6 Ah kullanılabilir kapasite verir ve 24 saati karşılamaz. 12 V 9 Ah akü 7,2 Ah verir, hedefi karşılar. Alarm anında sirenin 0,5 A çektiği 5 dakika toplam tüketime yaklaşık 0,04 Ah ekler, bu kalem sonucu değiştirmez.

Gerilim düşümü, uzun hatlarda siren ve dedektörün kararsız çalışmasına yol açar. Panel 13,8 V veriyor, sirene 40 m mesafede 0,75 mm² kablo çekiliyor ve siren 0,4 A çekiyor. Gidiş-dönüş 80 m olur. Bakırın özdirenci 0,0175 Ω·mm²/m alınırsa direnç 0,0175 x 80 / 0,75 = 1,87 Ω, düşüm 0,4 x 1,87 = 0,75 V, uçtaki gerilim 13,05 V olur.

Aynı hat 0,22 mm² olsaydı direnç 0,0175 x 80 / 0,22 = 6,36 Ω, düşüm 2,55 V ve uç gerilimi 11,25 V olurdu. 12 V siren bu gerilimde çalışabilir gibi görünse de ses basıncı düşer, hat sonundaki dedektörler kararsızlaşabilir. Güç hattında en az 0,75 mm², sinyal hattında 0,22 mm² kullanılır. Gerilim kaybı panel geriliminin yüzde 10'unu geçmemelidir.

Sözleşme, kayıt ve KVKK tarafı

Alarm sistemi kamera ile doğrulanacaksa görüntü kişisel veri sayılır. Kayıt alanına aydınlatma levhası asılır, kayıt süresi ve erişim yetkisi önceden belirlenir. Ses kaydı ayrı bir dayanak gerektirir ve her kurulumda varsayılan olarak açılmaz. Banyo, soyunma odası ve yatak odası gibi özel alanlara kamera yerleştirilmez.

Panelin 112'yi arayacak şekilde programlanması beklenen bir çözüm değildir. Acil durumda 112'yi insan arar. Alarm olayında izleme merkezinin arama listesi ve kolluk bildirim prosedürü devrededir. Sözleşmede bu prosedürün yazılı olması, olay anında kimin ne yapacağını belirsizlikten çıkarır.

Devreye alma testi yazılı olmalıdır. Her bölge tek tek tetiklenir, panelin doğru bölgeyi gösterdiği görülür. Uç direnç değeri ölçülür, hat kopukluğunda panelin arıza verdiği doğrulanır. Akü yük altında test edilir, şebeke kesilip sistemin ayakta kaldığı görülür. IP ve GSM hatları ayrı ayrı kesilerek merkezin iletişim kesintisi bildirimi ürettiği kontrol edilir.

Kısa karar özeti

Kiracıysanız veya tadilat yapmayacaksanız GSM yedekli, iletişim kesintisi denetimi olan kablosuz sistem seçin. Yeni yapıda sıva altı hat çekilebiliyorsa uç dirençli kablolu panel ve 12 V 9 Ah akü daha uzun ömürlü olur. Hangi sistemi seçerseniz seçin, aylık izleme sözleşmesini merkezin yetki belgesini ve arama sırasını yazılı görmeden imzalamayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Alarm sistemi doğrudan 112'yi arayabilir mi?

Hayır. Panel olay kodunu alarm izleme merkezine gönderir. 112'yi acil durumda insan arar. Merkez doğrulama yapıp gerekiyorsa kolluğu bilgilendirir.

Alarm izleme merkezi polis gönderir mi?

Merkez kolluk birimini bilgilendirir, sevk kararı birime aittir. Sözleşmede devriye hizmeti varsa merkez kendi ekibini yönlendirebilir. Bu iki hizmet aynı şey değildir.

Wi-Fi tek başına yeterli mi?

Alarm iletimi için yeterli değildir. Yönlendirici arızası ve elektrik kesintisi paneli çevrimdışı bırakır. Ethernet birincil, 4G/GSM yedek hat olarak kurulmalıdır. Wi-Fi daha çok uygulama üzerinden yönetim için kullanılır.

Kablosuz alarm jammer ile devre dışı kalır mı?

Denetimsiz kablosuz sistem sinyal bozucudan etkilenebilir. Panelde iletişim kesintisi alarmı varsa merkez sessizliği fark eder. Yüksek riskli iş yerinde kablolu hat veya kablolu-kablosuz hibrit düzen tercih edilir.

Aylık izleme ücreti neye göre değişir?

Bölge sayısı, çift hat kullanımı, kamera doğrulaması, devriye kapsamı ve hizmet bölgesi belirleyicidir. Konut ölçeğinde yaklaşık 400-2.000 TL bandı görülür. Kesin tutar sözleşme kapsamına göre verilir.

Evde kedi varsa hangi dedektör seçilmeli?

Hayvan filtreli PIR veya çift teknoloji dedektör seçilir. Filtrenin ağırlık ve hız sınırı modele göre değişir, üretici beyanına bakılır. Montaj yüksekliği ve geçiş yolu da filtre kadar sonucu etkiler.