NVR kayıt cihazı özellikleri hangi kararlara dönüşür
"NVR kayıt cihazı özellikleri" araması genellikle ürün listelerindeki teknik tabloyla sonuçlanır ve orada kalır. Oysa kayıt cihazı, kameranın çektiği görüntüyü saklayan, gerektiğinde geriye dönük açtığınız cihazdır. Yanlış seçilen bir kayıt cihazı, en iyi kamerayla bile işe yaramayan bir sistem üretir: görüntü 1080p'ye düşer, disk on gün sonra dolar, PoE portu kamerayı besleyemez.
Bu yazıda kayıt cihazının kendi teknik özellikleri tek tek ele alınıyor. Kanal sayısı ve çözünürlük desteği, kanal başına dekode kapasitesi, disk yuvası ve RAID, PoE bütçesi, koruma sınıfı ve kamera uyumluluğu sırayla açıklanıyor. Verilen sayılar IEEE 802.3 PoE standartları, ONVIF profilleri ve yaygın saha uygulaması üzerinden türetildi. Kendi sisteminize uyarlarken kanal sayısı, kablo mesafesi ve saklama süresi değerlerini değiştirin.
Kayıt çözünürlüğü ve kanal başına dekode kapasitesi
Kayıt cihazının çözünürlük desteği, yazılan dosyanın kalitesini belirler. 4 MP (2560×1440) bir kamerayı 1080p girişli bir kayıt cihazına bağlarsanız görüntü 1920×1080'e ölçeklenip kaydedilir. Dosya oluşur, ama 4 MP kameranın kazandığı ince detay kaybolur ve geriye dönük incelemede yüz ile plaka ayrımı zayıflar.
| Kamera çözünürlüğü | Kayıt cihazının desteklediği giriş | Kayıttaki sonuç |
|---|---|---|
| 2 MP (1920×1080) | 1080p | Tam uygun, ek gereksinim yok |
| 4 MP (2560×1440) | 4 MP veya üzeri | Tam uygun |
| 4 MP (2560×1440) | 1080p | Görüntü düşürülür, ince detay kaybolur |
| 4K (3840×2160) | 4K | Tam uygun |
| 4K (3840×2160) | 4 MP | Düşürülmüş kayıt, 4K izleme yapılamaz |
Saklamakla göstermek farklı işlerdir. Kayıt 4K yapılabilir, ancak canlı izleme ekranı 1080p monitörle sınırlıysa pratikte 1080p izlenir. Katalogdaki "4K desteği" ifadesi iki ayrı yeteneği anlatır, kayıt çözünürlüğü ile ekrana yansıtılan dekode kapasitesi.
Dekode bütçesi: aynı anda kaç kanal 4K
Dekode kapasitesi, kayıt cihazının kaç kanalı tam çözünürlükte ekrana yansıtabileceğini belirler. "4K@20 fps" ifadesi tek başına yeterli değildir, kaç kanal için geçerli olduğu yazılır. Yaygın dağılımlar şöyledir: 4 kanal modellerde 4×4K@30 fps, 8 kanal modellerde 4×4K@25 fps ve 4×4K@15 fps, 16 kanal modellerde 4×4K@30 fps, kalan kanallar 1080p@30 fps. Değerler markaya göre değişir, katalogdaki kanal ve fps sayısını birebir karşılaştırın.
Pratik sonuç şu: 16 kanal 4K kayıt yapan bir cihaz, 16 kanalı aynı anda 4K gösteremeyebilir. Duvarları tam 4K izlemek istiyorsanız 4K monitör ve 4K çıkışı olan bir model seçin, kalan kanalları 1080p'de gösterirsiniz. 4K çıkış için HDMI 2.0 ve 4K@60 Hz monitör gerekir. VGA çıkışı çoğu kayıt cihazında 1080p@60 Hz ile sınırlıdır, eski bir projeksiyon kullanacaksanız hangi çıkışı devreye alacağınızı baştan belirleyin.
Disk yuvası, RAID ve kayıt süresi
Kayıt süresi bir ayar değil, hesaplanan bir sonuçtur. Hesabın üç girdisi vardır: disk yuvası sayısı, desteklenen RAID düzeni ve sürücü başına kabul edilen maksimum kapasite. 1, 2, 4, 8 ve 16 baylı modeller bulunur. RAID 1 kapasiteyi artırmaz, yalnızca arıza toleransı ekler. RAID 5 ise üç diskin toplamına yakın bir alanı kullanılabilir hale getirir ve bir disk arızasında kaydı kesmez, yeniden kurulum sırasında yazma performansını düşürür.
Adım adım: 8 kanal 4 MP sisteminde 30 günlük kayıt
Adım 1, kanal başına hedef bit hızı. 4 MP, H.265, 15 fps için 3,5 Mbit/s planlama değeri olarak alınır. Aynı kamera H.264'te 7 Mbit/s yazar, yani disk ihtiyacı iki katına çıkar.
Adım 2, toplam bant genişliği: 8 × 3,5 = 28 Mbit/s.
Adım 3, günlük veri. 1 Mbit/s sürekli akan veri 24 saatte 10,8 GB yazar, çünkü 1 Mbit/s × 86.400 saniye = 86,4 Gbit. Buna göre 28 × 10,8 = 302 GB/gün.
Adım 4, hedef süre: 30 gün × 302 GB = 9,1 TB. Biçimleme ve üzerine yazma payı için %20 eklenir, ihtiyaç 10,9 TB olur.
Adım 5, disk düzeni. 4 TB bir sürücü biçimlendikten sonra yaklaşık 3.800 GB yazılabilir alan verir. 4 × 4 TB RAID 5 kurulumunda üç diskin alanı kullanılır: 3 × 3.800 = 11.400 GB. Süre = 11.400 ÷ 302 ≈ 37 gün.
| Disk düzeni | Kullanılabilir alan | 302 GB/gün ile süre | Disk arızasında |
|---|---|---|---|
| 1 × 8 TB | 7.600 GB | 25 gün | Kayıt durur |
| 2 × 8 TB RAID 1 | 7.600 GB | 25 gün | Kayıt sürer, yedek diske yazılır |
| 1 × 16 TB | 15.200 GB | 50 gün | Kayıt durur |
| 4 × 4 TB RAID 5 | 11.400 GB | 37 gün | Kayıt sürer, yeniden kurulum gerekir |
Saha notu: Disk kapasitesi etiketteki sayı değil, biçimlenmiş kullanılabilir alandır. 4 TB sürücü 3.800 GB, 8 TB sürücü 7.600 GB verir. Bu farkı gözden kaçıran hesaplar, hedeflenen gün sayısına 10-15 gün eksik yaklaşır. Disk dolduğunda otomatik döngüye geçen modeller var, dosya üzerine yazıp kaydı durduran modeller de var.
Bu hesap kesintisiz 7/24 kayıt içindir. Hareket algılamalı kayıtta günlük veri, sahnenin hareketliliğine göre 60-120 GB bandına düşer, aynı 8 TB diskle 60-120 günlük saklama mümkün olur. Hesabı yaparken kayıt modunu da yazın, çünkü aynı donanım iki farklı sonuç verir.
PoE portları, güç bütçesi ve kablo mesafesi
NVR'lerin çoğunda bir PoE switch gömülüdür. Kamera ile kayıt cihazı arasında tek bir Cat5e veya Cat6 kablo yeterli olur, ayrı güç adaptörü ve ayrı anahtar gerekmez. Bu kolaylığın bedeli, port başına güç bütçesinin sert sınırlarla çizilmiş olmasıdır.
PoE sınıfları ve gerçek tüketim
| Sınıf | Standart | Anahtardan verilen | Cihazın çekebileceği azami | Yaygın ihtiyaç |
|---|---|---|---|---|
| Class 3 | 802.3af (PoE) | 15,4 W | 12,95 W | 2-4 MP sabit lensli kamera |
| Class 4 | 802.3at (PoE+) | 30 W | 25,5 W | 4 MP motorlu lens, IR aydınlatmalı |
| Class 5-6 | 802.3bt (PoE++) | 60-90 W | 51-71 W | Isıtıcı, PTZ, termal kamera |
Sınıf tavanı, cihazın her an çektiği güç değildir. 4 MP bir PoE+ kamera IR açıkken 12-15 W çeker, sınıf sınırına kadar yükselmez. Bütçe hesabını katalogdaki sınıfa göre değil, kameraların veri sayfasındaki azami tüketim değerlerine göre yapın.
Gömülü PoE'li kayıt cihazlarında portlar çoğunlukla yalnızca 802.3af seviyesindedir ve toplam bütçe 90-130 W bandındadır. 8 portlu bir cihazda bütçe 96 W ise port başına 12 W kalır. Bu seviye af sınıfı kameraları besler, PoE+ gerektiren motorlu lensli kameraları beslemez.
Saha notu: PoE'li bir kayıt cihazının adaptörü, kameraların toplam tüketimini de karşılamak zorundadır. 8 adet 12 W PoE kamera 96 W demektir, 12 V 5 A (60 W) bir adaptörle 8 portlu PoE'li cihaz çalışmaz. Adaptör etiketindeki çıkış gücünü kameraların toplam tüketimiyle karşılaştırın, cihaz kasasındaki model adı bu bilgiyi vermez.
90 metrelik Cat6 hattında voltaj düşümü
Ethernet segmentinin sınırı 100 metredir. Cat6 çekimlerde çalışma mesafesi genellikle 90 m kablo ve bir patch panel olarak planlanır. Bu mesafede PoE çalışır, ama düşüm hesaba katılmazsa kamera kabloyu taktıktan sonra kendini kapatıp açabilir.
Hesap, PoE kamera için şöyle ilerler. Azami tüketim 12,95 W, anahtar çıkışı 48 V kabul edilsin.
- Akım: I = 12,95 W ÷ 48 V ≈ 0,27 A.
- Hat direnci: Cat6 (23 AWG) iletken direnci 0,21 Ω/m'dir. Gidiş ve dönüş toplamı R = 2 × 90 m × 0,21 Ω/m = 37,8 Ω.
- Voltaj düşümü: V = 0,27 A × 37,8 Ω = 10,2 V.
- Kameraya ulaşan gerilim: 48 V eksi 10,2 V = 37,8 V. IEEE 802.3af, cihaz girişinde en az 42,5 V ister, bu değer karşılanmaz.
Yaz aylarında kablo sıcaklığı 50-60 °C'ye çıktığında bakır direnci yaklaşık %10 artar, düşüm 11,2 V'ye çıkar ve durum daha da kötüleşir. Aynı hatta Cat5e çekilmişse direnç 0,30 Ω/m olacağı için 90 metrede kopma daha da erken gerçekleşir.
Çözüm iki yönlüdür. PoE+ destekleyen bir anahtar seçilir, çünkü bu sınıftaki anahtarlar 53-56 V verir ve kameraya 42,8-45,8 V ulaşır. Alternatif olarak kamera tarafına PoE injector yerleştirilir, böylece gerilim düşümü kısa kabloda gerçekleşir.
Aynı hatta PoE+ gerektiren bir kamera (azami 25,5 W) takılırsa sonuç değişir. Akım 25,5 ÷ 53 ≈ 0,48 A olur, sıcak kabloyla düşüm 0,48 × 2 × 90 × 0,231 ≈ 20 V'ye çıkar. Anahtar 56 V verse bile kameraya 36 V ulaşır ve PoE+ için gereken 42,5 V eşiğinin altında kalır. Net sonuç: PoE+ kameraları Cat6 ile 90 m'ye taşımak pratikte mümkün değildir. 50-60 m sınırı koyun, kalan mesafede fiber optik veya PoE uzatıcı kullanın. Hat uzunluğu sahaya çıkmadan hesaplanmalıdır, çünkü kablo çekme işi montaj ve kanal işçiliğinden sonra en pahalı kalemdir.
Kablo işçiliği, kanal açma ve saha kurulumu için kayıt cihazı kurulumu rehberindeki adımlar kullanılabilir.
Dahili PoE mi, ayrı PoE switch mi
| Ölçüt | Kayıt cihazında gömülü PoE | Ayrı PoE switch |
|---|---|---|
| Kamera sayısı | 4-8 | 8-64 |
| Port başına bütçe | 8-15 W | 15-60 W, modele göre |
| PoE+ desteği | Çoğu modelde yok | Class 4 veya 5 seçeneği var |
| Arıza etkisi | Kayıt cihazı kapanırsa tüm kameralar düşer | Switch arızası yalnızca o grubu etkiler |
| Kamera IP adresi | Kayıt cihazı otomatik verir | Kayıt cihazından veya statik olarak verilir |
| Ek maliyet | Yok | Cihaz, yerleşim yeri ve ayrı güç |
Gece görüşünde kayıt cihazının rolü
Gece görüşü donanımı kameranın üzerindedir, kayıt cihazı ise gece görüntüsünün nasıl kodlanacağını belirler. Üç ayar etkili olur.
Kanal bazlı gündüz ve gece profili. Çoğu kayıt cihazı her kanal için iki profil tutar. Gece profilinde renk eşiği düşürülür, gürültü azaltma açılır, bazen bit hızı artırılır. Profil eşleşmezse gece görüntüsü gündüz ayarlarıyla kodlanır ve koyu bölgelerde bant oluşur.
IR senkronizasyonu. Kamera kızılötesine geçtiğinde kayıt cihazı aynı kanalın gece profiline geçmelidir. Bunu cihaz otomatik yapar, bazı modellerde "gece modu zamanlaması" ile elle verilir.
Gece bit hızı. IR aydınlatma detayı artırdığı için hareketli bölgelerde veri hacmi yükselir. Sabit bit hız yerine değişken bit hız ya da ortalama değer ayarı, gece kalitesini korurken diski dengeler.
Kameranın görüş alanı dışına yerleştirilen IR aydınlatıcılar, PoE hattından beslenebilen modellerde vardır. Portun gerilim ve akım sınırı katalogda açıkça yazılmıyorsa aydınlatıcıyı kendi adaptörüyle besleyin, kabloyu kamera ile paylaştırmak yeterlidir.
Lens ve görüş açısı: kayıt cihazının yaptığı iş
Kayıt cihazının lensi yoktur, lens seçimi kamerada yapılır. Yine de kayıt cihazının üç özelliği görüntünün kullanılabilirliğini doğrudan etkiler. Lens açıları, odak mesafesi ve sensör seçimi için IP kamera özellikleri rehberindeki tablo kullanılabilir.
Monitör eşleşmesi. 4K monitör ve 4K kamera ile yazılan 4K kayıt dosyası, 1080p monitörde dörtte bir boyutta görünür. Dosya 4K kalır, inceleme zorlaşır.
Dijital zum (DPTZ). Arka plan incelemesi için kayıt üzerinde dijital büyütme yapılabilir. Bu optik zum değildir, piksel büyütmesidir ve plaka okunabilirliğini artırmaz.
Fisheye düzleştirme. 360° kameraların görüntüsü kayıt cihazında duvar, zemin ve tavan olarak düzleştirilebilir. Desteklenmeyen cihazda görüntü balon biçiminde kalır ve bir bölümü kırpılır.
PTZ kontrolü ve motorlu varifokal lens yönetimi kayıt cihazının yazılımına bağlıdır. ONVIF Profil S destekleyen bir kayıt cihazı farklı marka PTZ kameralarıyla kontrol edebilir, üreticiye özgü analitik özellikler çapraz markada çalışmaz.
Koruma sınıfı, sıcaklık ve montaj ortamı
Masa tipi kayıt cihazları çoğunlukla IP20 korumalıdır, yani toza karşı korumalı ama suya karşı korumasızdır. Kapalı ofis, depo içi veya elektrik panosu içinde kullanım için tasarlanmışlardır. Açık alan, atölye, çatı katı, otopark girişi ve tozlu üretim ortamı için cihazı IP54 veya IP65 sertifikalı metal bir kutu içine alın.
| Montaj ortamı | Önerilen yerleşim |
|---|---|
| Kapalı ofis, kasa, depo içi | Cihaz doğrudan raf veya duvar içi |
| Tozlu atölye, yarı açık alan | IP54/65 kutu, toz filtreli havalandırma |
| Açık hava, sağanak, yoğun güneş | IP65 kutu, kablo girişleri aşağıdan, gerekiyorsa klima |
Çalışma sıcaklığı aralığı katalogda genellikle 0 °C ile 40 °C arasında verilir. Kapalı olmayan metal dolapta yaz ortamında cihaz yüzeyi 60 °C'yi aşabilir, disk ömrü kısalır ve kayıt cihazı kendini kapatabilir. Fanlı modellerde fan arızası kaydı durdurabilir. Fanless modeller sessiz çalışır, ancak çok diskli ve 4K dekode yapan cihazlarda işlemci ısınması sorunu doğar.
Hangi kayıt cihazı hangi kamerayı çeker
Uyum üç katmanda denetlenir ve biri tutmasa diğerleri işe yaramaz.
| Katman | Denetlenen özellik | Uyumsuzluk nasıl anlaşılır |
|---|---|---|
| Fiziksel | PoE sınıfı (af/at/bt), port sayısı | Port bağlantı kurmaz, kırmızı LED yanar |
| Kodlama | H.264/H.265, giriş çözünürlüğü, kare hızı | Görüntü gelmez, "video format desteklenmiyor" uyarısı çıkar |
| Yazılım | ONVIF Profil S/G/T, analitik, mobil uygulama | Canlı görüntü gelir, kayıt arama veya PTZ çalışmaz |
ONVIF, farklı markaların birbirini tanıması için kullanılan bir profil tanımıdır. Profil S canlı görüntü ve PTZ kontrolünü, Profil G kayıt arama ve oynatmayı, Profil T gelişmiş analitiği kapsar. Çapraz marka bağlantıda canlı görüntü ve temel kayıt genellikle çalışır, üreticiye özgü akıllı analitik ve bazı alarm türleri çalışmaz. Aynı markanın farklı ürün aileleri arasında da firmware farkı uyumsuzluk yaratabilir.
Depolama tarafında kontrol edilecekler: yuva başına maksimum kapasite, desteklenen RAID düzeni, RAID kurulumu sırasında diskin silinmesi gerekip gerekmediği, eSATA ile genişletme desteği. Bazı cihazlar bir diski RAID dışında bırakarak yedekleme için kullanmanıza izin verir, bu işletme açısından kullanışlıdır.
Kamera ekleme, ilk kurulum ve uzaktan izleme adımları için IP kamera NVR rehberi dosyasına bakın.
Seçim kriterleri tablosu
| Kriter | Ev ve küçük iş yeri (2-8 kamera) | İş yeri ve kurumsal (8-64 kamera) | Karar için bakılacak nokta |
|---|---|---|---|
| Kanal sayısı | 4-8 kanal | 16-64 kanal | Sonradan genişletme modülü var mı |
| Maksimum giriş çözünürlüğü | 4 MP yeterli, 4K gereksiz | 4K | Kamera çözünürlüğü cihaz sınırını aşmamalı |
| Dekode bütçesi | 4×4K@30 yeterli | 4×4K@30, kalanlar 1080p | Katalogdaki kanal ve fps sayısı |
| Disk yuvası | 1-2 bay, RAID 1 | 4-8 bay, RAID 5/6 | Arıza toleransı isteniyor mu |
| PoE | 4-8 port, 802.3af | Harici PoE+ switch, 30-60 W/port | Toplam bütçe bölü port sayısına |
| Güç | 12 V DC, 40-60 W | 12 V DC, 100-150 W | Kameraların toplam tüketimiyle karşılaştırın |
| Koruma sınıfı | IP20, kapalı mekân | IP54/65 kutu içinde | Montaj yerinin toz ve yağmur durumu |
| Kayıt formatı | H.265 | H.265 ve H.265+/SVC | Depolama maliyetini belirleyen asıl faktör |
| ONVIF | Profil S | Profil S/G/T | Çapraz marka kamera planlanıyor mu |
| Uzaktan erişim | Mobil uygulama, P2P | RTSP akışı, API, VPN | Kayıt dışına aktarma yöntemi |
Tablodaki değerler katalogların çoğunda karşılaşılan aralıklardır. Üçlüyü birlikte okuyun: 8 kanal, 4K ve PoE+ isteyen bir sistemde gömülü PoE'li giriş seviyesi bir cihaz yerine PoE'siz kayıt cihazı ve harici PoE+ switch daha doğru sonuç verir.
Yaklaşık maliyet aralıkları
Fiyatı belirleyen etkenler kanal sayısı, 4K dekode desteği, disk yuvası ve RAID düzeni, gömülü PoE varlığı, analitik işlemcisi, marka ve yazılım güncelleme desteğidir. Türkiye piyasası için yaklaşık aralıklar şöyle işler:
- 4-8 kanal, PoE'siz, 1-2 baylı: 2.000-4.500 TL
- 4-8 kanal, gömülü PoE'li, 2 baylı: 3.500-7.000 TL
- 16 kanal, 4 baylı, RAID destekli: 6.000-11.000 TL
- 32-64 kanal, kurumsal sınıf: 15.000-40.000 TL ve üzeri
Disk maliyeti bu bütçenin içinde görünmez ama toplam maliyeti belirler. 8 TB güvenlik diski, NVR'ın kendisinden pahalıya gelebilir. Yukarıdaki 8 kanal örneğinde 30 günlük hedef için RAID 5 kurulumunda toplam yatırımın yarısı disk tarafına gider. Fiyat etiketleri kampanya, stok durumu ve yetkili satıcı kapsamına göre değiştiği için teklifte disk, montaj ve kurulum kalemlerini ayrı ayrı isteyin.
Karar özeti
Önce kanal sayısı ve kamera çözünürlüğünü sabitleyin, sonra kayıt süresini hesaplayıp RAID düzenini ona göre seçin. PoE bütçesini ve hat uzunluğunu sahaya çıkmadan hesaplayın, çünkü 90 metreden uzun PoE+ hatlarında kayıt cihazı değişimi sorunu çözmeye yetmez. 8 kanal ve 30 günlük kesintisiz kayıt için 4 baylı RAID 5 kurulumu, 4K dekode bütçesi ve harici PoE+ switch dengeli bir kurulumdur.
Sıkça Sorulan Sorular
Evde 4 kamera için hangi kayıt cihazı yeterli?
4 kanal, 4 MP girişli, 1-2 baylı bir model yeterlidir. Dört kamera H.265 sürekli kayıtta günde yaklaşık 150 GB yazar, 2 TB disk bu hızla 12-13 gün tutar. 2 × 8 TB RAID 1 kurulumunda süre 50 günün üzerine çıkar. 4K ihtiyacınız yoksa 4K modellere ödeme yerine kanal sayısını ve PoE bütçesini kontrol edin.
8 kanal ile 16 kanal arasındaki pratik fark nedir?
Fark yalnızca kanal sayısında değil. 16 kanal cihazlarda disk yuvası genellikle 4'e çıkar, bu da RAID 5 kurulumunu mümkün kılar, ve decode bütçesi genişler. Kamera değiştirmek üzere yer tutmak istiyorsanız yedek kanal önemli. Mevcut kameraları koruyacaksanız 8 kanal cihaz hem daha küçük hem daha az maliyetlidir.
Kayıt cihazındaki PoE portu hangi kameraya yeter?
Port başına 12,95 W'a kadar çeken kameralar, yani 2-4 MP sabit lensli ve IR aydınlatmalı modeller sorunsuz çalışır. Motorlu lensli, IR'si güçlü bir 4 MP kamera 25,5 W sınırına yaklaşabilir ve 802.3af portta sürekli yeniden başlar. Böyle bir durumda o kamerayı harici PoE+ switch'e taşımak daha sağlıklıdır.
Dahili PoE'li NVR mi, ayrı PoE switch mi?
4-8 kameralı sistemlerde gömülü PoE kurulumu kolaylaştırır, tek cihaz yeterli olur. 8 portlu bir NVR'de bütçe 96 W ise port başına 12 W düşer ve PoE+ ihtiyacı karşılanmaz. 8 üzeri kamera, motorlu lensli PoE+ cihazlar veya uzun hatlar kullanılıyorsa harici PoE+ switch daha esnek bir çözüm verir.
4K kamera aldım, kayıt cihazım görüntüyü düşürür mü?
Evet. Giriş çözünürlüğü 1080p ile sınırlı bir cihaz, 4K kamerayı 1920×1080'e ölçekleyip kaydeder. Dosya oluşur ancak 4K kameranın kazandığı detay kaybolur. 4K kamera kullanacaksanız en az 4K giriş destekli kayıt cihazı ve 4K monitör gerekir, aksi halde kayıt kalitesi harcayacağınız para olmaktan çıkar.
NVR alırken hangi noktalara bakmalıyım?
Kanal sayısı ve desteklenen giriş çözünürlüğü, hesaplanan kayıt süresine göre disk yuvası ve RAID düzeni, sonra PoE bütçesi ve kablo mesafesi. Üçü oturmadan model adına bakmak sahada sürpriz yaratır. Diskleri kayıt cihazının kendi menüsünden biçimlendirin, bilgisayarda biçimlendirilmiş disk bazı cihazlarda tanınmaz.