Kesintide ne durur, ne devam eder
Kamera sistemi elektrik kesintisi şeklinde arama yapanların sorduğu asıl konu, elektrik kesildiğinde kaydın durup durmadığıdır. Cevap, kurulumun besleme topolojisine ve kayıt cihazının nereye monte edildiğine bağlıdır. PoE ile kurulan bir sistemde kameraları besleyen anahtar elektriği kaybettiğinde tüm kameralar aynı anda kapanır. Kameralar ile kayıt cihazı ayrı beslense bile kayıt cihazı elektriğini kaybettiğinde görüntü canlı yayın olarak akmaya devam eder, ancak kayıt oluşmaz.
Üç ayrı besleme noktası birbirinden ayrılmalıdır: kameranın kendi beslemesi, anahtar ile yönlendiricinin beslemesi, kayıt cihazı ile diskin beslemesi. PoE kurulumlarında bu üçü çoğu zaman tek bir priz zincirine bağlıdır. Yedek güç planı bu yüzden cihaz bazında değil sistem bazında yapılır, tek bir sigortanın atması yedek güce bağlı olmayan cihazları da düşürür.
Kameranın içindeki microSD kartı bu sıralamayı kırar. Kamera, kayıt cihazından bağımsız olarak kartına kayıt yazabilir. Bu özellik kapalı bırakılmışsa veya kart takılmamışsa elektrik kesintisi anındaki görüntü doğrudan kaybolur. Yerel kayıt açık olsa bile kartın üzerine yazma modu, saat senkronizasyonu ve doluluk uyarısı düzgün ayarlanmazsa elde edilen dosyalar karışık çıkar ve hangi kaydın hangi güne ait olduğu ayırt edilemez.
Ürün aileleri ve kesintiye dayanıklılık
Aşağıdaki tablo, elektrik kesintisinde sistemin nasıl davranacağını belirleyen besleme yapısını ürün ailesine göre özetler. Seçim, kurulumun yapıldığı yere ve o yerdeki elektrik kesintisi sıklığına göre yapılır.
| Ürün ailesi | Besleme yolu | Kesinti sırasında davranış | Uygun alan |
|---|---|---|---|
| PoE IP kamera ve PoE anahtar | Tek Ethernet kablosu | Anahtar yedek güçte ise kamera ve kayıt kesintisiz sürer | Ev, dükkan, ofis, 2-16 kamera |
| Ayrı 12 V beslemeli IP kamera | Adaptör ve DC dağıtım | Her hat ayrı korunur, kayıt cihazı ayrıca korunur | Uzun hat, dış gövde, karışık tesisat |
| microSD'li IP kamera (kenar kaydı) | Kameranın kendi adaptörü | Kayıt cihazı kapalı olsa da kayıt sürer, internet gerekmez | Ev, 2-4 kamera, düşük bütçe |
| Bataryalı ve solar kamera | Panel ve lityum batarya | Şarj seviyesine kadar kablosuz çalışır | İzole nokta, şantiye, bariyer, tarla |
| Hibrit kayıt cihazı (analog ve IP karışık) | Tek güç kaynağı | Ayrı akü bağlanabilir, tek noktadan yönetilir | Mevcut analog tesisatın yenilenmesi |
| Merkezi akü santrali | 24 V DC santral ve PoE dağıtım | Tüm sistem tek akü üzerinden beslenir | Apartman girişi, site, ortak alan |
Saha notu: Yedek güç kaynağına yalnızca kayıt cihazını takıp PoE anahtarı prize bırakmak, sistemin en zayıf halkasını korumadan diğerlerini korumaktır. Anahtar, kayıt cihazı ve yönlendirici tek bir çoklu prizli yedek güç kaynağı üzerinde toplandığında tek bir kesinti tüm sistemi aynı anda durdurur ve yeniden başlatır.
Yedekli besleme (yedekli güç kaynağı) kurmak, tek bir güç kaynağı arızasının tüm sistemi düşürmesini engeller ama hangi cihaz için anlamlı olduğunu ayrıca düşünmek gerekir. Yedekli güç kaynağı, besleme kartının arızasına karşı mantıklıdır. Yedek güç kaynağı, şebeke kesintisine karşı mantıklıdır. Disk arızasına karşı gereken önlem ise RAID kurulumu veya kaydın ikinci bir ortama kopyalanmasıdır.
Yedek güç hesabı: kaç watt, kaç ampere saat
Hesabın dört girdisi vardır: yükün gücü (W), hedef süre (saat), akü gerilimi (V) ve kullanılabilir kapasite oranı. PoE sınıfları yükün ne kadar olabileceğini belirleyen sınırdır.
| PoE sınıfı | Standart | Kaynak tarafı | Kamera tarafı |
|---|---|---|---|
| PoE | 802.3af | 15,4 W | 12,95 W |
| PoE+ | 802.3at | 30 W | 25,5 W |
| PoE++ Tip 3 | 802.3bt | 60 W | 51 W |
| PoE++ Tip 4 | 802.3bt | 90 W | 71,3 W |
PoE anahtarın bütçesi port sayısından okunmaz, toplam watt değerinden okunur. Port başına 30 W yazan 8 portlu bir anahtarın gerçek bütçesi 120-250 W bandındadır ve bütçe yetersizse bazı portlar güç almaz.
Adım adım örnek: Evde 4 adet 4 MP PoE dome (IR açıkken 9 W), 8 portlu PoE anahtar (kendi tüketimi 12 W), 8 kanallı kayıt cihazı (disk ile birlikte 28 W) ve yönlendirici (10 W).
Adım 1: Kamera yükü 4 × 9 = 36 W.
Adım 2: Anahtar tarafı 36 + 12 = 48 W.
Adım 3: Kayıt cihazı ve yönlendirici eklendiğinde toplam 48 + 28 + 10 = 86 W.
Adım 4: Yedek güç kaynağı şebekeden gelen AC gerilimi DC'ye çevirir, verim %85-90 bandındadır. 86 W'lık yük için DC tarafta gereken güç 86 ÷ 0,87 ≈ 99 W.
Adım 5: Bu güç 12 V aküden sağlanır, akım 99 ÷ 12 ≈ 8,2 A.
Adım 6: 8 saatlik hedef için gerekli enerji 99 W × 8 h = 792 Wh.
Adım 7: Kurşun-asit akülerde güvenli kullanım derinliği %50 kabul edilir, gerekli nominal enerji 792 ÷ 0,5 = 1.584 Wh.
Adım 8: Akü gerilimi 12 V üzerinden kapasite 1.584 ÷ 12 = 132 Ah. Bu değeri karşılayan seçenekler 150 Ah tek akü ya da 2 × 100 Ah paralel bağlantıdır. Paralel bağlanan akülerin tipi, markası ve üretim tarihi aynı ya da çok yakın olmalıdır, aksi halde hücreler boşalmada eşit paylaşmaz ve erken boşalan akü yükü komşusuna bırakır.
Adım 9: Kontrol. 150 Ah akü nominal 1.800 Wh tutar, %50 derinlikle 900 Wh, verimle 783 Wh verir. 783 ÷ 99 ≈ 7,9 saatlik süre çıkar. Bu değer 25 °C içindir. Ortam 10 °C'ye düştüğünde kurşun-asit akünün kullanılabilir kapasitesi yaklaşık %10-20 azalır ve süre 6,5 saat seviyesine iner.
Hedef süreyi kesintinin en uzun süresi belirler. Bölgedeki en uzun kesinti 30 dakika ise 1 saatlik yedek yeterli, sitede kesintiler saatlerce sürüyorsa 6-8 saatlik hedef doğru seçimdir. Aynı hesapla hedef 4 saate düşürülürse akü ihtiyacı 132 Ah yerine 66 Ah seviyesine iner. Yedek gücün yılda kaç kez devreye gireceği de önemlidir, sık ve kısa kesintiler bile her seferinde bir akü döngüsü anlamına gelir.
12 V hatlarında voltaj düşümü
Yedek güce bir akü santrali ya da 12 V DC dağıtım eklendiğinde hat uzunluğu devreye girer. Bakır özdirenci ρ = 0,0175 Ω·mm²/m alınır ve düşüm ΔV = 2 × L × ρ × I / S bağıntısıyla bulunur. Burada L hat boyu (metre), I akım (A), S iletken kesiti (mm²).
Örnek: 12 V beslemeli bir kamera IR açıkken 0,6 A çekiyor, hat 60 m, kablo 2×0,75 mm².
Adım 1: Çift hat boyu 2 × 60 = 120 m.
Adım 2: Hat direnci 0,0175 × 120 ÷ 0,75 = 2,8 Ω.
Adım 3: Voltaj düşümü 0,6 × 2,8 = 1,68 V.
Adım 4: Kameradaki gerilim 12 - 1,68 = 10,32 V. 12 V cihazlar genellikle ±%10 toleransla çalışır, alt sınır 10,8 V'dir. Kamera IR'a geçtiğinde kendini yeniden başlatır ve görüntü kaybolur.
Adım 5: İzinli düşüm 1,2 V kabul edilirse gerekli kesit S ≥ (0,0175 × 120 × 0,6) ÷ 1,2 = 1,05 mm² çıkar, standart kesitlerden 1,5 mm² seçilir.
Adım 6: Aynı hat PoE ile kurulursa 12 W'lık yük 48 V'ta 0,25 A çeker, düşüm 0,25 × 2,8 = 0,7 V olur ve kamera uçta 47,3 V görür. PoE standardı cihazın 42,5 V'a kadar çalışmasını zorunlu kıldığı için bu hatta sorun yaşanmaz.
PoE hatlarında Ethernet sınırı 100 metredir ve bu sınır kablo boyunun kendisi için geçerlidir. 100 metreyi aşan noktalarda ara bir PoE anahtar, PoE uzatıcı veya fiber optik ile medya dönüştürücü devreye alınır. Yedek güce bağlanan ara anahtarın beslemesi de aynı kaynaktan gelmelidir, aksi halde 100 metreyi aşan noktada güç kesintisi sırasında görüntü yine kopar.
Yazılım ve uygulama tarafında kesintiye hazırlık
Yedek güç donanımı, ayarlar doğru yapılmadığında boşa gider. Aşağıdaki ayarlar kontrol edilmeden sisteme "kesintide çalışır" denmemelidir.
| Kontrol edilecek ayar | Ne sağlar | Doğrulama yöntemi |
|---|---|---|
| Kamerada yerel kayıt (microSD) | Kayıt cihazı ve anahtar çalışmazken görüntü kaydı sürer | Kart doluyken kısa test, tarih damgası kontrolü |
| Kayıt cihazında kuru kontak girişi | Şebeke kesildiğine dair olay kaydı ve bildirim | Elektrik kesilince olay etiketi oluşmalı |
| Yedek güç kaynağının kuru kontak çıkışı | Akü ve yük durumunun merkezi panele bildirilmesi | Akü voltajı eşiğinde alarm üretmeli |
| Bildirim kanalı (LAN öncelikli) | İnternet yokken yerel ağ üzerinden uyarı | İnternet kablosu çıkarılarak test edilmeli |
| NTP ve saat senkronizasyonu | Olay kaydının saati kayıt cihazıyla aynı | Kamera saati ile kayıt cihazı saati karşılaştırılmalı |
| Otomatik yeniden bağlanma ve sabit IP | Elektrik geri gelince cihazların kurulum yapmadan dönmesi | Güç verildikten sonra geçen süre ölçülmeli |
Bulut servisine video gönderimi elektrik kesintisi sırasında durur ve bağlantı geri geldiğinde kaçırılan anlar telafi edilmez. Yerel kayıt cihazı bu yüzden yedek güç planının ana unsuru olmalıdır, bulut ikincil kopyadır.
Geçiş kontrol ve alarm sistemleri ayrı besleme hattı kullanmalıdır. Aynı yedek güç kaynağı üzerinde yan yana duran alarm paneli ile kayıt cihazı, tek bir sigorta veya akü arızasında aynı anda düşer. Alarm panellerinin kendi aküsü vardır ve bu akü paneli belirtilen süre boyunca ayakta tutar, kamera tarafına yedek güç verilmesi bu süreyi uzatmaz. Alarm ile kamera ekosisteminin birlikte planlanması için ev güvenlik sistemleri rehberi başlığındaki yapı incelenebilir.
Kullanım alanına göre kurulacak yapı
| Kullanım alanı | Önerilen yapı | Hedef kesinti süresi | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| Ev, 2-4 kamera | microSD + 800-1000 VA yedek güç, kayıt cihazı ve yönlendirici birlikte | 2-4 saat | Kesintiler çoğunlukla akşam tepe saatinde olur, aydınlatma ayrıca kontrol edilmeli |
| Dükkan ve ofis, 4-8 kamera | 1000-1500 VA çevrimiçi yedek güç, PoE anahtar aynı panelde | 4-6 saat | Aynı yükte süre kısalır, VA değeri W değerine göre seçilmeli |
| Apartman girişi ve site | Merkezi akü santralı veya jeneratör hattı | 8 saat ve üzeri | Ortak alan kaydı için levha ve saklama süresi planlanmalı |
| Fabrika ve şantiye | 24 V santral ve PoE dağıtım, kabin içi akü | 4-8 saat | Yüksek ortam sıcaklığı akü ömrünü kısaltır |
| İzole nokta, bariyer, tarla | Bataryalı veya solar kamera | Güneşe bağlı, 3-7 gün | Panel eğimi, kar temizliği ve gölge planlanmalı |
Solar kameralarda "30 gün bekleme" ifadesi genellikle hareket sensörüyle uyku moduna geçen, yalnızca olay anında çekim yapan tasarımlara aittir. Sürekli kayıt yapan bir modelde günlük enerji tüketimi 100-150 Wh bandına çıkar. 10 W gücünde bir panel günlük ortalama 4 saat ışıkta %70 verimle yaklaşık 28 Wh üretir. Üç günlük yedek için panel başına 40-60 W gerekir, yani küçük panelli bataryalı model ancak olay kaydı için yeterli bir sistemdir.
Disk ve kayıt süresi ilişkisi
Kesinti sırasında kayıt kesintisiz sürdüğü için disk tüketimi değişmez. Belirleyici olan, kaydın hangi saatlere denk geldiğini saklama süresi içinde tutabilmektir. Günlük veri GB/gün = toplam Mbit/s × 10,8 bağıntısıyla bulunur.
Dört adet 4 MP kamera, H.265, 15 fps, kanal başına 3,5 Mbit/s senaryosunda toplam 14 Mbit/s, günlük 151 GB, 30 gün için 4,5 TB gerekir. Biçimlendirme ve sistem payıyla birlikte 6 TB'lık bir disk bu kurulumda yaklaşık 37 gün tutar. Disk dolduğunda en eski kayıt üzerine yazılır, kesinti anına ait kayıtlar da bu kurala tabidir.
Kayıt cihazının güç kesintisi olayını işaretlemesi, sonradan hangi kaydın kesintili döneme ait olduğunu ayırt etmeyi kolaylaştırır. Yedekli disk kurulumu tek disk arızasında kaydın sürmesini sağlar, ancak denetleyici ve RAID yapısı arızasına karşı mutlaka yedekleme planı bulunmalıdır. Disk ve kayıt cihazı seçimi için NVR kayıt cihazı rehberi başlığındaki hesaplar kullanılabilir.
Garanti, yetkili satıcı ve maliyet aralıkları
Yasal garanti süresi Türkiye'de tüketici elektroniğinde en az iki yıldır ve bu süre satıcı ile ithalatçıyı bağlar. Yedek güç ürünlerinde ayrım daha belirgindir. Yedek güç kaynağının kendisi genellikle iki yıl garantilidir, aküler ise çoğu üreticide daha kısa süreyle ya da kapasite esaslı olarak garantilenir, üç yıl sonunda anma kapasitesinin yüzde 60-80 aralığında olması beklenir. Garanti belgesinde akü ve cihaz için ayrı süreler yazıyorsa hangisinin geçerli olduğu sorulmalıdır.
Satıcı kanalı üç ayrı katmanda incelenmelidir. Resmi distribütör kanalından gelen ürün markanın Türkiye servis ağından geçer, ithalatçı kanalından gelen ürünün bölge kodu farklı olabilir ve yazılım güncellemesi farklı bir akıştan gelir. Yerel teknik desteği olmayan bir ürün, arıza anında yedek parça ve yazılım desteği bulmakta zorlanır. Ürün aileleri arasındaki ayrımın tamamı için IP kamera sistem rehberi başlığına bakabilirsiniz.
Doğrulama için bakılacak noktalar:
- Markanın Türkiye web sitesindeki yetkili distribütör listesinde satıcının adı geçiyor mu ve fatura bu ünvanla kesilmiş mi.
- Seri numarası üreticinin kendi sorgulama ekranıyla eşleşiyor mu.
- Garanti belgesinde firma unvanı, adres, imza ve tarih eksiksiz mi.
- Kutuda Türkçe eteket ve Türkçe kılavuz var mı, yerelleştirilmemiş ürün farklı bölge koduna aittir.
- Yedek güç kaynağı için üretici akü değişim programı uyguluyor mu, eskimiş akü satın alınıp ürüne monte edilebiliyor mu.
- Akünün cihazın yanına değil serin ve havalandırılan bir yere yerleştirilmesi için kurulum talimatı var mı.
Maliyet aralıkları aşağıda yaklaşık olarak verilmiştir, kur ve tedarik koşullarına göre değişir:
- 800-1000 VA hat tipi veya çevrimiçi yedek güç kaynağı: 6.000-18.000 TL
- 12 V 100 Ah AGM akü: 2.500-5.000 TL
- 4 MP PoE dome veya turret kamera: 1.500-3.500 TL
- 8 portlu PoE anahtar, 120-250 W bütçe: 2.500-6.000 TL
- 8 kanallı PoE kayıt cihazı, 2 TB disk ile: 5.000-12.000 TL
- 4 MP bataryalı veya solar kamera: 4.000-15.000 TL
Aralığı belirleyen etkenler yedek güç kaynağının topolojisi, VA değeri, batarya tipi, kamera sayısı, çözünürlüğü, disk kapasitesi ve garanti kanalıdır. Kurulum işçiliği metraj ve güzergâh zorluğuna göre ayrı kalem olarak düşünülmelidir. Ortalamanın belirgin biçimde altındaki fiyat genellikle ithalatçı kanalını işaret eder ve risk donanımdan çok güncelleme ile servis kanalında yaşanır.
Kayıt ve mevzuat tarafı
Ortak alanlarda ve iş yerlerinde kamera kaydı kişisel veri işleme sayılır. Girişe asılan aydınlatma levhasında veri sorumlusu, kayıt amacı, saklama süresi ve başvuru yolu anlaşılır biçimde yer alır. Kesinti sırasında kaydın kesintisiz sürmesi bu yükümlülüğü değiştirmez. Yedi gün yirmi dört saat kayıt yapan bir sistemde saklama süresi daha uzun planlanır ve bu süre disk kapasitesiyle örtüşmelidir. Kameranın mikrofonu varsayılan kapalı tutulmalı, açılacaksa amacı ve saklama süresi ayrıca belirtilmelidir.
Hızlı karar
Önce hangi cihazların elektrik kesintisinde çalışmaya devam etmesini istediğinizi belirleyin, PoE kurulumda yedek güce anahtarı, kayıt cihazını ve yönlendiriciyi birlikte alın, akü kapasitesini hedef süreye göre yukarıdaki adımlarla hesaplayın. Kayıt cihazının korunamadığı kurulumlarda kamerada microSD ile yerel kaydı açın ve bildirimlerin yerel ağ üzerinden çalıştığını test edin. Yedek gücü yetkili satıcıdan, akü değişimi öngörülmüş bir kanaldan alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Elektrik kesilince kameralar kendiliğinden devam eder mi?
PoE ile kurulan bir sistemde ancak yedek güç varsa devam eder, kameraları besleyen anahtar prizden besleniyorsa elektrik kesilince hepsi kapanır. microSD üzerinde yerel kayıt açıksa kamera, kayıt cihazı ve anahtar çalışmasa bile kendi kaydını sürdürür. Bataryalı modellerde çalışma süresi kalan şarj seviyesiyle sınırlıdır.
Yedek güç için kaç saatlik süre planlanmalı?
Hedef süreyi bölgedeki en uzun kesintiye göre belirleyip aynı yedek güç kaynağındaki cihazların toplam tükettiği watt değerini ölçün, gereken enerjiyi hedef süreyle çarpın ve ardından yedek güç kaynağının verimini ile akü kullanım derinliğini (%50) uygulayın. Yukarıdaki dört kameralı örnekte 8 saatlik hedef için 150 Ah'lık bir 12 V akü gerekir, aynı sistemde hedef 4 saate düşürülürse ihtiyaç 75 Ah seviyesine iner.
Kameraya microSD kart takmak kayıt cihazının yerini tutar mı?
Yerel kayıt, kayıt cihazı kapalı olduğu saatlerde boşluğu doldurur, ancak arama kolaylığı, akıllı analiz ve yedekleme kayıt cihazındaki kayda göre daha zayıftır. Kartta üzerine yazma açık olmalı, kart boşken kayıt gerçekten tutulmalıdır. Diskteki kayda kopyalama ya da uzaktan yedekleme planı yoksa karttaki görüntü kırılma veya hırsızlıkta tümüyle kaybolur.
Solar bataryalı kamera mı, PoE sistem mi daha doğru?
Kablo çekilebilen her noktada PoE daha doğru seçimdir, kesinti süresi sabit bir akü kapasitesiyle sınırlı kalmaz ve 7/24 kesintisiz kayıt mümkün olur. Solar kamera kablo çekilemeyen izole noktalarda anlamlıdır, ancak yedek enerji gün ışığına bağlıdır ve sürekli kayıt yapan bir modelde panel başına 40-60 W gerekir. Kış aylarında üretim belirgin biçimde düşer.
Alarm sistemi ile kamera sistemi aynı yedek gücü paylaşabilir mi?
Tek bir cihaz arızasının her iki sistemi birden düşürmemesi için ayrı besleme hatları tercih edilir. Alarm panellerinin kendi aküsü vardır ve paneli kendi başına belirli bir süre ayakta tutar, kamera tarafına verilen yedek güç bu süreyi uzatmaz. Geçiş kontrolü kendi yedek gücüyle besleniyorsa, kameraların devre dışı kalması geçiş sistemini çalışır durumda bırakır.
Yedek güç kaynağı alırken hangi değerlere bakılır?
VA değeri yerine W değeri kontrol edilmeli, 1 kVA'lık bir cihaz %70-80 yükte ancak 700-800 W verebilir. Çevrimiçi (online) mod şebeke dalgalanmalarında ve jeneratör çıkışında daha güvenilirdir, hat tipi mod daha ucuzdur ancak gecikmesi 10-20 ms düzeyindedir. Koruma süresi ayarı, akü test raporu, çıkış priz tipi ve fan gürültüsü de sorulması gereken başlıklardır.
Saha notu: Kesinti testini yüksüz yapmayın, boş bir yedek güç kaynağı arızalı görünür. Test için şebeke beslemesi en az 30 dakika kesilmeli, bu sırada kameraların kayıt etiketi, kayıt cihazının saati ve akü voltajı not edilmelidir. Test sonrası akünün tamamen boşalmasına izin verilmez, derin boşalma kurşun-asit akülerde ömür kaybına yol açar.